Doç.Dr. İ. Efe Efeoğlu
Günümüzde özellikle yönetim kademesinde çalışanlar olarak sergilediğimiz tutum ve davranışların, çoğu zaman çalışanlar üzerinde yaratabileceği olumsuz etkiyi, bu etkinin sonuç itibarıyla hem performans hem de örgütsel amaçlara ulaşma ile ilgili yakın ilişkisini gözardı ediyoruz. Kariyerinin büyük bir kısmını farklı sektörlerden çok uluslu işletmelerde geçirmiş bir akademisyen olarak bugün olaya akademik açıdan bakınca durumu daha net görebiliyorum. Yıllar önce çalıştığım bir şirkette yöneticimin sergilediği olumsuz tutum ve davranışların üzerimde yarattığı etkiyi ve bu etki sonucu hem yöneticime hem de çalıştığım şirkete yönelik hissettiğim olumsuz duyguları bugün bile çok net hatırlıyorum. O zamanlar ciddi bir ikilem içerisinde kalmış, özellikle çalışmaktan büyük gurur duyduğum o şirkete karşı hissettiğim olumsuz duygular nedeniyle kendimi hem çok kötü hissetmiş hem de suçlamıştım. Bugün ise bu durumun sadece bana özel bir duygu durumu olmadığını, iş hayatında olumsuz tutum ve davranışlara maruz kalan bir çok çalışanın benzer duygular yaşadığını, hatta bu olumsuzlukların doğrudan tutum ve davranışlarına yansıdığını konu ile ilgili yaptığım çalışmalar neticesinde biliyorum. Benim ve benim gibilerin yaşadığı duygu durumunun örgütsel davranış literatüründeki adı “örgütsel sinizm”; çalışanın gördüğü muamele karşısında çalıştığı örgüte yönelik takındığı olumsuz duygu ve davranışlar. Yapılan araştırmalar, sinizmin özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip bireylerde, mavi yakalılarda, işten çıkarmaların fazla olduğu sektör ve işletmelerde daha fazla olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak beyaz yakalılarda da durumun çok da farklı olduğu söylenemez. Çoğu çalışmanın işaret ettiği üzere sinizm kendi kendine ortaya çıkmamaktadır: İşletmede uygulanan politikaların ve yöneticilerin tutumlarının bu duygu durumunun ortaya çıkışında önemli unsurlardan birisidir. Örgütsel sinizm inancına sahip olan birey, örgütün kendisine karşı adil, dürüst, eşit ve hoşgörüyle yaklaşmadığına inanır, sonuçta duyduğu rahatsızlık ile örgüte karşı olumsuz duygu ve tavırlar geliştirir. Örgüt içerisinde kişinin sinik davranışlar sergilemesine yol açan çok çeşitli faktörden bahsetmek mümkündür; küçümsenme, yaşadıkları hayal kırıklıkları, kötü yönetilen değişim süreci, çalışan üzerinde yöneticinin oluşturduğu aşırı baskı ve stres, yöneticinin yüksek beklentisi, çalışanın kişisel ve örgütsel beklentilerinin karşılanamaması, kişinin özellikle yönetimden yeterli destek görememesi,iletişimdeki aksaklıklar vb. Eğer kişi çalıştığı ortamda örneklemeye çalıştığımız türde farklı nedenlerden kaynaklı olumsuzluk algısı içerisindeyse bir takım sinik tutum ve davranışlar sergilemesi ihtimal dahilinde olacaktır. Bir birey çalıştığı işletmeye karşı sinik bir tutum içerisindeyse işletmeye ait ilke ve kuralları ciddiye almaz, tutarsız, yalan ve hile dolu davranışlar sergiler, diğer çalışanlara güven konusunda sorun yaşar, kişisel çıkarları örgütsel çıkarların önünde tutar ve buna yönelik davranışlar sergiler, çalıştığı işletmeye karşı öfke ve kızgınlık duyar, işletmenin geleceği ile ilgili olarak olumsuz ve karamsar öngörülerde bulunur, işletme ile ilgili olarak çevresiyle olumsuz paylaşımlarda bulunur ve sürekli eleştirir. Sonuç olarak örgüt, hatta yönetici doğrudan ya da dolaylı olarak ciddi zararlar görür. Konunun önemli bir noktası da bu zararların çoğu zaman farkına varılamaması ve ölçülememesi. Örgütlerin ve yöneticilerin, çalışanların sinik davranışlarını önlemeye yönelik alması gereken bir takım önlemlerden bahsedilebilir; çalışanların karar alma süreçlerine dahil edilmesi, çalışanlara koçluk yapılması, örgüt içerisinde adaletli bir disiplin sisteminin oluşturulması, örgüt içi iletişimin etkili bir şekilde sağlanması, çalışanların örgüt içerisinde meydana gelen değişiklikler konusunda bilgilendirilmesi sinizmin engellenmesinde etkili yöntemlerden bazılarıdır.
Sinizmin önlenmesine yönelik tutum ve davranışlar, sağlıklı bir iş ortamının yaratılmasında, çalışanın motivasyon ve memnuniyetinin artırılmasında, güven algısının oluşmasında, performansın ve çalışan bağlılığının artmasında etkili olacaktır. Unutulmamlıdır ki söz konusu insan olduğunda küçük şeyler büyük şeylerdir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder